Het huwelijk. Eeuwige liefde of geld en politiek?

Of ik met mijn collega naar de trouw van zijn nicht wilde gaan. Ik zag het al voor me. Mijn collega neemt me mee als date en introduceert me bij de hele familie als zijn tweede vrouw. Of minnares. Of weet ik veel hoe hij dat zou verklaren. Hoe kon ik hier onderuit geraken? Dat ik zijn familie niet kende, noch het bruidspaar, was blijkbaar geen excuus. Dan misschien toch maar gaan en wat traditie opsnuiven.

Vrijdagavond, net terug van een week in Kaabong waar ik mee workshops organiseerde voor water user committees. Een frisse pint kan ik wel gebruiken, dus trek ik samen met enkele vrienden naar Mount Moroto hotel, “The pride of Karamoja”. Al snel bespreken we onze weekendplannen. Blijkt dat Teba en Maria ook naar een trouw gaan. In hetzelfde district. In hetzelfde dorp. Jawel, dezelfde trouw! Kende Maria het bruidspaar dan? Of ging ze als date van Teba mee? Niets van dat. Blijkbaar is het doodgewoon dat iedereen binnenloopt op een trouw, of je het bruidspaar nu kent of niet. Dat is dan ook voor mij al een zorg minder. Ik ben dus niet de date van mijn collega. We besluiten om nog een moto te huren en met ons vieren op pad te gaan.

Eindelijk kan ik dan mijn kleedje aantrekken dat ik speciaal mee heb voor dit soort gelegenheid. Zelfs make-up wordt vanonder het stof gehaald. Stof. Plots realiseer ik me dat ik anderhalf uur achterop een moto zal zitten, rijdend over een zandweg met opwaaiend stof. Dat kleedje, dat werkt al niet achterop een moto. Make-up is evenmin een goed idee, dat laat het stof enkel maar meer plakken. Dan maar back to basics: jeans, bloesje en een paar oorbellen. Snel nog een paar leuke tassen kopen, wat geld in steken en een cadeautje heb ik ook al klaar.

In Lotome gaan we eerst op bezoek bij Teba’s familie. Onder een grote boom zetten we ons op een bankje en beginnen gezellig te kletsen met de broer, vader en moeder. Er wordt ons frisdrank aangeboden en zelfgemaakte wijn. Daar wil ik uiteraard alles van weten. Sap van 70 appelsienen, 1 kilogram suiker per theelepel gist en water is alles wat je nodig hebt voor dit heerlijke goedje. Dat wordt uitgetest! Na een tijdje vertelt de jongere broer dat hij niet kan trouwen zolang Teba, zijn oudere broer, niet getrouwd is. Anders zal hij een extra stier moeten betalen, als een soort van boete. Bovendien zal hij Teba en zijn vrienden (wij dus eveneens) uitnodigen voor een rondje schelden. Dat laatste is uiteraard symbolisch, haast hij zich te vertellen. Maar de moeder wilde me wel als schoondochter verwelkomen, zei ze met een dikke knipoog. Wordt vervolgd?

Simon is groot (en wij klein)

Op bezoek bij Teba's familie

Het huwelijk is eigenlijk geen huwelijk, maar een introductie. Een soort verloving zeg maar. Eén van de belangrijkste aspecten is het herbevestigen van de bruidsprijs. Deze werd vroeger voornamelijk betaald in koeien en geiten, maar vandaag de dag gebeurt dit ook in geld. De familie van de verzamelt geld in en betaalt dit aan de familie van de vrouw. Het voelt ergens aan alsof een vrouw verkocht wordt, maar ik moet me er nog meer in verdiepen om te zien wat er nog achter zit. Er zijn wel enkele problemen aan gerelateerd. Zo ging men soms koeien stelen van een naburige clan, om de bruidsprijs te kunnen betalen. Dit leidde uiteraard tot conflict tussen de clans. Daarnaast is er uiteraard ook het statusverlies, als je geen bruidsprijs kan betalen, kan je niet trouwen. Je kan samenleven, kinderen hebben enzovoort, maar je bent niet echt getrouwd in de ogen van de maatschappij.  Zo is vreemdgaan als vrouw pas écht erg als je getrouwd bent, omdat dat je hele familie, die meebetaald heeft aan de bruidsprijs, in diskrediet 

Het was een grote bijeenkomst. Dit is niet traditioneel Karimojong, om hier zo'n groot event van te maken. Klein detail: de UNICEF tent heeft vele functies!

De Karimojong houden van kraaltjes, en op feesten halen ze hun mooiste accessoires boven

Paparazzi! 

De familie van de bruid die het feest in goede banen leiden (mijn collega is diegene met het ruiten hemdje).

Naast het herbevestigen van de bruidsprijs zijn er speeches. Véél speeches. De campagnes voor de verkiezingen van 2016 zijn gestart. En de vader van de bruid strijdt voor een positie in het district. Er was dus veel politiek vertoon. Veel mensen waren aanwezig om zich te laten zien, als onderdeel van een politieke campagne. Na enkele uren van speeches werd dit onderbroken door een leuker aspect: het uitzoeken van de bruid. Het eerste groepje verschijnt: meisjes van een jaar of 10, allemaal gelijkaardig gekleed. De bruidegom wordt gevraagd of zijn bruid hier tussen zit. Nee? Dan komt de volgende groep, iets ouder deze keer. Zo passeren er een aantal groepjes, tot er een gesluierd groepje aankomt. Deze keer zit ze ertussen. Maar zal hij haar enkel aan haar gestalte kunnen herkennen? Anders wacht hem een boete van 1 miljoen Ugandan Shilling. Maar hij doet het! Tranen van vreugde bij de bruid, een uitgelaten massa roept en danst. Daarop volgt de overdracht: de bruid gaat aan de andere kant van de ruimte zitten, bij de familie van de man.

Deze kleine meisjes werden alvast teruggestuurd. De bruid zat er niet tussen.

Zou één van deze jongedames de bruid zijn?

Of één van deze dames?

Misschien een Afrikaanse big mama?

Hier zit ze zeker tussen. Maar dit wordt moeilijk kiezen...

De ceremonie wordt vervolgens onderbroken voor eten. Daarna zouden er nog speeches komen. Echt politieke speeches deze keer, met “goede raad van wijze mannen”. Maar het wordt donker, en wij zijn blij dat we ervandoor kunnen op onze moto’s, over de stoffige, hobbelige weg, met een prachtige zonsondergang over de steppes.

Tradities worden gemixt: ook cake hoort er dit keer bij

Going back home! 

Interculturaliteit zit hem in de kleine dingen: the story of a couch

Interculturele vaardigheden. Drie dagen hebben we eraan gespendeerd tijdens onze voorbereiding. In tegenstelling tot wat we vreesden, was dat een fantastische opleiding. We gingen op zoek naar onszelf en hoe we reageren in een andere culturele setting. Hoe we omgaan met conflict, verandering en hoe we communiceren. En hoe dat gepercipieerd kan worden. Maar hoe goed een training ook is, de echte training kom je pas tegen in het alledaagse leven. Bijvoorbeeld bij de aanschaf van een zetel.

Mijn huisje in Moroto ontbrak het nog aan een gezellige zetel om een filmpje in te kijken of om gasten een comfortabele zitplaats aan te bieden, in plaats van die ene houten stoel. Na mijn vakantie was ik nog één dag in Kampala om een aantal administratieve zaken in orde te brengen. En ik had tevens tijd om op zoek te gaan naar een zetel. De dag verliep ongelooflijk efficiënt en weerlegde alle stereotypes over Afrika. Goedgezind hielp Godwin, een boda-chauffeur, mij om de hele stad te doorkruisen voor administratie en een aantal aankopen (want kaas en gelijkaardige geneugten van het leven vind je niet in Moroto), waaronder een zetel. Godwin toonde eindeloos geduld en hielp me met de onderhandelingen. De deal was gesloten, en trots laadde ik mijn zetel achterop een andere boda (moto-taxi). Geen ontvangstbewijsje of niets, en daar vertrok die boda met mijn zetel in de drukte van Kampala. Zou het de laatste keer zijn dat ik die zetel zag? Zou er binnenkort in iemand anders' huis in mijn zetel hartelijk gelachen worden om die naïeve muzungu? Neehoor, na wederom de hele stad doorkruist te hebben, zag ik de boda met mijn zetel op me wachten op de afgesproken plek. Mijn vertrouwen in mijn medemens kreeg weer een boost. Zeg nu nog eens iets over "die Afrikanen"! 

Maar later die dag kreeg ik dan toch mijn lesje in interculturaliteit. Ik weet dat in Oeganda er niet graag “nee” gezegd wordt. Vaak wordt er rond de pot gedraaid, of wordt er ja gezegd en nee bedoeld. De kunst is om dat te herkennen en toch de juiste informatie te verkrijgen. Ik dacht dat me dat best goed lukte, zeker op een dag als deze waar alles op rolletjes liep.

Het plan was om de zetel mee op de bus te nemen naar Moroto, in de laadruimte. Ik wist dat ik meer zou moeten betalen. Ik wist ook dat de zetel misschien niet meekon met dezelfde bus als waarmee ik naar huis ging. Vol zelfvertrouwen ging ik dat dus eventjes regelen.

Zoals afgesproken staat de taxi om half 2 ’s nachts aan mijn deur in Kampala. Een beetje knutselwerk en daar hangt de zetel op/onder/naast de auto. Wederom ben ik onder de indruk van de handigheid van de Oegandezen. Alles krijg je vervoerd, als je maar wil. Of het nu 20 kippen op een moto zijn, 15 mensen in een minibusje of een zetel in een auto met bijna geen laadruimte. Om twee uur staan we aan het buspark, in een gure buurt. Bij aankomst vraag ik direct naar alle praktische beslommeringen, met ondersteuning van de vriendelijke taxichauffeur, en ik krijg de bevestiging dat de zetel mee kan. Als het niet vandaag is, dan wel morgen. Eventjes wachten op de verantwoordelijke, en dan kan ik mijn ticketje betalen voor de zetel en een ontvangstbewijs meenemen om de zetel later in Moroto op te pikken. Top! Ik neem afscheid van de taxichauffeur en placeer mij in mijn zetel, naast de bus. Handig toch dat het net een zetel is die ik moet vervoeren. Daar kan ik rustig twee uur in wachten tot de bus vertrekt.

Elk kwartier vraag ik naar de stand van zaken, met als antwoord dat ik eventjes moet wachten. Dat de man me niet echt aankeek, dichtte ik toe aan verlegenheid. Ergens rinkelde een belletje, maar dat negeerde ik. Ik had het toch allemaal netjes geregeld, niet? Uiteindelijk begon het belletje harder en harder te rinkelen en stond ik op mijn strepen om de verantwoordelijke te zien. “Je zetel kan niet mee”.  Pardon? Ik herhaal mijn vraag. “Je zetel kan niet mee!”, werd me deze keer toegesnauwd. “De laadruimte is te klein!”. Hoogst onbeleefd van hem om te roepen, want in Oeganda wordt dit gezien als een teken van onvolwassenheid. Even denk ik dat het misschien om geld draait, maar nee. De man voelde zich waarschijnlijk zelf ongemakkelijk omdat hij wist dat ik ging achterblijven in Kampala. Met mijn zetel. En zo geschiedde. 

De bus vertrok vijf minuten later (en dus een half uur te vroeg, wie had dat ooit gedacht!), waardoor ik geen tijd meer had om iets te regelen. De taxichauffeur terug uit bed gebeld, en na een slapeloze nacht weer op weg naar een zacht bed bij mijn lieve en begripvolle vrienden in Kampala. Met mijn zetel.

Moraal van het verhaal: wees attent voor culturele signalen (denk niet dat iemand “gewoon” verlegen of onbeleefd is) en luister naar de belletjes in je hoofd. En mijn zetel? Die wordt nu gebruikt door mijn vrienden in Kampala. Totdat ik iemand vind die hem mee wil en kan nemen met de wagen. 

And a happy new year !

Op safari op zoek naar olifanten voor mijn nichtje, luieren aan een prachtig meer, lekker eten, uren klimmen naar het drielandenpunt Congo, Rwanda en Oeganda… en dat allemaal in goed gezelschap. 2014 werd goed geëindigd en 2015 goed gestart!

Eerst werd het werkjaar stemmig afgesloten met een barbecue. De geit kwam recht uit de prairie, vol van een dag grazen. Verser en biologischer vlees kan je denk ik niet vinden. En wat voedselverspilling betreft: alles word gebruikt. Alle ingewanden belanden op de barbecue (maag, darmen, lever,…) en het bloed wordt apart gekookt met wat ajuintjes en zout. Het lijkt een beetje op beuling, maar met de textuur van gehakt. Interessant, en best lekker. Verder zorgde mijn radiootje voor de muziek en de collega’s en gasten voor de sfeer. Een aantal pintjes en kampvuurgesprekken later, gingen we in de vroege uurtjes allemaal naar huis. Daar stond nog één taak te wachten: inpakken. Om half 6 moest ik immers aan de compound van de VN in Moroto staan, om een lift naar Mbale te krijgen. Cruciaal, want uit Moroto geraken is altijd het moeilijkste deel van de reis.

Iets meer dan twee weken vakantie kwamen eraan, en die worden goed gevuld. In het nationaal park Murchisson falls zie ik de Nijl vlakbij de bron: een bulderende rivier die zich in de diepte stort met een vernietigende kracht. Beestjes kijken hoort daar uiteraard ook bij. Op safari zien we giraffen en antilopen en een vers kadaver. Jammer genoeg zonder de leeuw. Eén van de antilopen is gekend om zijn kort geheugen: wanneer het hartebeest wegvlucht van een leeuw, stopt het na een poosje om na te denken waarom het nu weer aan het lopen is. Ideale prooi, de leeuwen daar hebben ongetwijfeld zelden honger.

 

Baboons vind je overal langs de weg

Waterbucks aan de rand van de Nijl

Ugandan kobs aan het stoeien

Het hartebeest, met een zeer kort geheugen

Er blijft nog maar één dag over en nog steeds geen leeuw of olifant gezien. En dat heb ik nochtans beloofd aan mijn nichtje…  De boottocht op de Nijl is mijn laatste kans. We zien nijlpaarden. Véél nijlpaarden. Die kolossen zijn blijkbaar sneller dan dat ze lijken. Tot 30 km per uur kunnen ze halen! En dat met hun gewicht tot 3 ton, maakt dat je toch even slikt als er ’s nachts zo-een naast je tent staat te grazen. 

Nijlpaarden in de Nijl. What's in a name?

Maar daar, daar staan ze dan: aan de oever van de Nijl zijn tientallen olifanten aan het drinken. Wat een prachtige kolossen!

Murchison Falls

Drinking Nile Special on the Nile, with our lovely traveling team!

De realiteit van de hedendaagse reiziger: smart phones, cameras,...
we kunnen niet meer zonder elektriciteit!

Deze krokodil leek bijna opgezet. Doodstil lag ze daar, met haar gapende bek. 

Tent op safari

Buffels waren uiteraard ook van de partij

Een gier, maar jammer genoeg geen roofdier met haar prooi

Mijn favoriet, de giraf!

De kerstperiode draait voornamelijk om lekker eten en de omgeving rond Fort Portal verkennen. Op bezoek bij een andere junior in Fort Portal vormen we een groep van een vijftal personen om Kerst te vieren. Samen koken, brunchen, een moeras met veel apen en prachtige kratermeren bezoeken. We trekken er te voet, met de boda, de taxi en de fiets op uit. Dat laatste is een huzarenstukje. De eerste fiets gaat al stuk na 500m. Bovendien hebben de dames van het gezelschap allemaal last van het zeer harde mannenzadel. Boda’s en auto’s snijden ons de pas af, en blazen het stof in onze ogen en longen. Maar deze ongemakken vergeten we snel, door de vrolijk springende en wuivende kinderen “how are you, how are you, how are you”, de vriendelijkheid van de dorpelingen die ons steeds de weg wijzen en het prachtige landschap - met aapjes. 

Fietsen in de buurt van Fort Portal

White Colobus

Red Colobus

Onze groep wordt nog uitgebreid en we kruipen met zijn achten en een chauffeur in een busje. Net zoals bij het fietsen, zijn we ook nu weer creatief met ongemakken. Soms persen we ons met vier op de smalle bank, soms legt iemand zich op de grond (ideaal voetenbankje voor de rest),… tot we de perfecte oplossing vinden: het dak! Prachtige vergezichten en lekker uitwaaien, met een pintje in de hand. Dat dit de meest oncomfortabele plek is voor ons achterwerk, nemen we er plots met plezier bij. En naar gaat ging de rit? Lake Bunyoni. Eén van de meest rustgevende plekken van Oeganda. Een kratermeer, wat volgens de lokale bevolking het derde diepste meer ter wereld is, bezaait met heuvelachtige eilandjes. Eén van de weinige meren ook dat gekend staat als Bilharzia-vrij. Zorgeloos parasietvrij zwemmen is dan ook de leuze waarmee we het oude jaar eindigen en het nieuwe jaar inzetten.

Matoke, véél matoke

Aapjes langs de weg

Lake Bunyoni

Avondmaal: kleine kreeftjes in lake Bunyoni

Dorpje onderweg

Lake Bunyoni

Ideaal: pintjes op het dak van de bus, met prachtig uitzicht

 Na al dat relaxen en enkele kilootjes zwaarder, wordt het tijd om nog eens wat actie te ondernemen. De top van Mount Sabyinyo is ons doel. Een voet in Rwanda, één in Congo en dan nog een hand in Oeganda zou de beloning zijn. Dit is één van de steilste bergbeklimmingen die ik ooit gedaan heb. Een groot deel van het pad bestaat uit ladders. Uitdagend, want de ijle lucht op die hoogte zorgt ervoor dat we soms moeilijk kunnen ademhalen. Klimmen maar! De omgeving is prachtig. We passeren moerassen, dicht bamboebos en magische bomen vol Spaans mos. De vergezichten over het Congolese oerwoud zijn de kers op de taart van een deugddoende vakantie. 

Mount Sabyinyo

En dan… Terug naar huis. Terug naar Moroto. En ik ben blij om weer in Karamoja te zijn!